YUNIT 1 HEOGRAPIYANG PISIKAL NG PILIPINAS

                ARALIN 1 GLOBO, MAPA AT MGA BAHAGI NG MUNDO
                                Pilipinas – ay isang bansang tropical sa Timog Silangang Asya
                                Mundo –tahanan ng sangkatauhan
                                                -nabuo ng 4.5 bilyong taon na ang nakararaan
                                Solar System o sistemang solar –binubuo ng walong planeta na lumiligid sa araw
                                MVEMJSUN –Mercury, Venus, Earth, Mars, Jupiter, Saturn, Uranus, Neptune
                                Mercury –pinakamalapit sa araw at pinakamainit na planeta
                                Earth –mayroon lamang katamtamang init ng araw, ideyal na tirahan ng tao
                                Araw –nagbibigay buhay sa mundo
                                Globo at Mapa –mga kagamitan sa pag-aaral ng heograpiya
                                Heograpiya o Geography –nangangahulugang pagsulat o paglalarawan ng mundo
                                                -hango sa salitang Greek na geo(mundo) at graphien (sumulat o ilarawan)
                                Globo –modelo o replika ng mundo para makita ang hugis at anyo ng mundo
                                Oblate Spheroid – hugis ng mundo
                                Oblate –patag sa bandang polo; spheroid –nangangahulugang hugis pabilog
                                Mapa –ang grapiko o patag na paglalarawan ng mga nakikita sa ibabaw ng lupa
                                Lunas o basin –malawak na masa o lupalop ng lupa
                                                -matigas na masa ng kalupaan sa ilalim ng karagatan
                                Mundo –may pitong kontinente.
                                                - binubuo ng Asia, Africa, Antarctica, Australia, South America and Europe
                                                -sumasakop sa 29 bahagdan (29%) ng ibabaw ng mundo
                                Asya – pinakamalaking kontinente sa mundo
                                Eurasia – ang Europe ay nakakabit sa kalupaan ng Asya
                                Europe –matatagpuan sa kabila ng Ural Mountains
                                                -nakalatag sa gitna at mataas na latitude
                                                Arctic Ocean –sa hilaga
                                                Atlantic Ocean –sa kanluran
                                                Mediterranean Sea at Black Sea – sa timog
                                                Ural Mountains –sa silangan

                                Africa –pangalawang pinakamalaking kontinente sa mundo
                                Sahara Desert –nakalatag sa halos ¼ ng buong kontinente ng Africa
                                Nile River –pinakamahabang ilog sa mundo
                                North America –pangatlong pinakamalaking kontinente sa mundo
                                Greenland –ang pinakamalaking pulo sa buong mundo na matatagpuan sa
                                                                hilagang silangan ng kontinente
                                South America –pang-apat na pinakamalaking kontinente sa mundo
                                Andes Mountains –pinakamahabang bulubundukin sa mundo
                                Amazon River –may pinakamalawak na basin ng ilog sa mundo
                                Atacama Desert –pinakatuyong lugar sa mundo
                                Lake Titicaca –pinakamataas na lawa sa mundo
                                Antarctica –panlimang pinakamalaking kontinente sa mundo
                                                -matatagpuan sa South Pole
                                -walang permanenteng naninirahan dito dahil natatabunan ng makapal na yelo
                                -nasa ilalim ng makakapal na yelo ang kabundukan, pulo, baybayin, tangway, atbp.
                                Australia –pinakamaliit na kontinente sa mundo
                                                -malaking bahagi ng lupain nito ay talampas
                                                -kaunti ang halaman at karaniwang nalalatagan ng ngmga disyerto
                                Oceania –isang rehiyon na tumutukoy sa mga bansa at mahigit na 1000 maliit na
                                                pulo sa Pacific; tinatawag din bilang Pacific Islands
                               
                                3 Grupo ng Pulo sa Oceania
1.       Melanesia
2.       Micronesia
3.       Polynesia
                                71% o ¾ -ay ang bahaging tubig ng mundo
                                3% -sa bahaging tubig ang masasabing tabang

                                5 Karagatan ng Mundo
1.       Pacific Ocean
2.       Atlantic Ocean
3.       Indian Ocean
4.       Arctic Ocean
5.       Southern Ocean
                                Pacific Ocean –pinakamalaki sa lahat ng karagatan
                                Marianas Trench –makikita sa Pacific Ocean
                                Challenger Deep –itinuturing na pinakamalalim na bahagi ng karagatan sa mundo
                                                                -10,920 metro ang lalim
                                Philippine Deep –pangatlo sa pinakamalalim na bahagi ng karagatan
                                Atlantic Ocean –pangalawa sa pinakamalaking karagatan sa buong mundo
                                Puerto Rico Trench –may lalim na 8648 metro
                                Indian Ocean –pangatlo sa pinakamalaking karagatan
                                Java trench –may lalim na 7,450 metro na matatagpuan sa Indian Ocean
                                Southern Ocean –pang-apat sa pinakamalaking karagatan
                                                                -kalahati nito ay natatakpan ng yelo sa panahon ng taglamig
                                                                -may lalim na 4000-5000 metro ang kalakhang bahagi
                                Arctic Ocean –pinakamababaw at pinakamaliit na na karagatan
                                                                -makikita sa North Pole; halos natatakpan ng yelo buong taon
                                Atmosphera –ay ang bahagi ng mundo kung saan nakikita ang mga ulap at
                                                                nalalanghap ang simoy ng hangin.
                                                        -binubuo ng gas tulad ng 21%oxygen, 78% nitrogen at 1%carbon dioxide
                                Terrestrial Planets –mga planeta na solido at mabato tulad ng earth
*Dagdag kaalaman: Kung matutunaw ang yelo sa mga polo o pole ng mundo, maraming pulo, mga lungsod, at bayan sa baybaying-dagat ang malulubog at mawawala sa mapa ng daigdig.
               
                ARALIN 2 MGA LINYA SA GLOBO AT ANG GRID
                                Parallel o Guhit Latitude –pahalang na paikot na guhit sa mundo
                                Ekwador o equator –malaking bilog sa mga parallel na paliit ng paliit habang
                                                papalapit sa Pole
                                Latitude –ang distansya sa pagitan ng mga ekwador
                                                -sinusukat sa pamamagitan ng degree (o) o minute (‘)
                                Degree (o) o minute (‘) –yunit ng panukat sa mga distansya ng lugar sa mundo

                                Mga Espesyal na Parallel
1.       Equator
2.       Tropic of Cancer
3.       Tropic of Capricorn
4.       Arctic Circle
5.       Antarctic Circle
                                Equator –ang panggitnang bilog na guhit pahalang sa mundo
                                                -hinahati nito ang mundo sa dalawang bahagi ang Northern at Southern
                                                Hemisphere
                                Northern Hemisphere o Hilagang hating globo – mula sa Oo latitude –North pole
                                Southern Hemisphere o Timog hating globo –mula sa Oo latitude –South pole
                                Tropic of Cancer –pinakahilagang latitude na naaabot ng patayong(vertical) sinag ng
                                                                araw sa tanghaling tapat.
                                Summer solstice –ang Northern hemisphere ay pinakanakahilig patungo sa araw
                                Tropic of Capricorn –nasa 23.5o timog ng equator
                                                                -pinakatimog na latitude na naaabot ng patayong (vertical) sinag ng
                                                                Araw sa tanghaling tapat
                                Winter Solstice –kapag ang southern hemisphere ay pinakanakahilig sa araw
                                Arctic Circle –matatagpuan sa Northern Hemisphere
-          Nakalatag sa 66.5 hilaga ng equator
-          Ito ang pinakadulong naaabot ng pahilis na sinag ng araw sa hilaga
                                Antarctic Circle –nasa 66.5 timog ng equator;
-          Pinakadulong naabot ng pahilis na sinag ng araw sa timog
-          Nasa southern hemisphere
                                Meridian o Guhit Longitude –likhang isip na linya na nagsisimula sa Norh pole
-          Kapag nagsalubong ang dalawang meridian sa pole, nakakabuo ng malalaking bilog na halos kasinlaki ng equator
                                2 Espesyal na meridian
1.       Prime Meridian
2.       International Dateline
                                Prime Meridian –ang guhit longhitude na dumaraan sa Greenwich, England.
-          Tinatawag din itong oo meridian o Greenwich meridian
-          Ginagamit itong point of reference
-          Naghahati sa mundo sa eastern hemisphere at western hemisphere
                                Point of reference –ginagamit sa pagsukat ng mga distansya ng mga lugar pasilangan
                                                o kaya ay pakanluran
                                International Dateline (IDI) –nasa 180o meridian o guhit longhitude ang linyang ito
-          Nagdadagdag o nagbabawas ng isang araw sa sandaling tawirin ang linyang ito
-          Kapag tinawid ng pasilangan ay nagbabawas ng isang araw
-          Kapag tinawid ng pakanluran ay nagdaragdag ng isang araw
                                Longhitude at latitude –mga termino tungkol sa distansya sa ibabaw ng mundo
-          Ito ay ginagamit na batayan sa pagsukat ng layo ng isang lugar pasilangan  pakanluran mula sa prime meridian o kaya mula sa equator pahilaga o patimog patungo sa mga pole
-          Ginagamit ang mga ito sa pagsasabi ng lokasyon ng anumang bagay o lugar sa mundo
                                Degree (o) –ginagamit sa pagsukat ng mga distansya
                                Longhitude –distansya sa pagitan ng dalawang meridian o dalawang guhit
                                                                longhitude
-          Arko ng isang parallel na sinusukat sa pagitan ng dalawang meridian
                                Latitude –ang distansya sa pagitan ng dalawang parallel o dalawang guhit latitude
                                                patungo sa hilaga o timog ng equator.
                                *Ang equator Oo latitude. Ang North Pole ay 90o hilagang latitude at ang South Pole
                                                ay 90o silangang latitude.             
                                Grid –nabubuo kapag kapag magkasamang iginuhit ang mga likhang isip na linya
                                Parallel –tawag sa mga linyang pahalang
                                Meridian –mga linyang patayo
                                Intersect –isang eksaktong lugar o espasyong may tiyak na hangganan ang natutukoy
-          Sa tulong nito ay nakukuha ang tamang lokasyon ng isang lugar
                                *Ang Pilipinas ay nasa pagitan ng 116o 00’ hanggang 127o 00’ silangang longhitude at
                                                4o 23’ hanggang 21o 25’ hilagang latitude.
                                Absolute location –tiyak na lokasyon ng Pilipinas ay nasa pagitan ng 4o at 21o
                                                hilagang latitude at sa pagitan ng 116o at 127o silangang longhitude


                ARALIN 3 ANG COMPASS ROSE, ISKALA, AT MGA URI NG MAPA
                                Compass –ay isang uri ng instrumento na nagpapakita ng direksyon.
-          May magnetic na karayom na nakaturo sa magnetic north ng mundo
-          Ginagamit ng mga scout sa camping, manlalayag at sinumang nais pag-aralan ang direksyon
Compass rose –simbolo o sagisag ng mga direksyon

Karaniwang batayan sa pagtatakda ng direksyon
-          Hilaga
-          Timog
-          Kanluran
-          Silangan

Legend –ay nagpapakita ng iba pang simbolo ng mapa tulad ng hugis, nipis, kulay,
kapal atbp.
Scale o Iskala –ay isang mahalagang bahagi ng mapa
-          Ipinakikita dito ang ugnayan ng sukat at distansya sa mapa at ang katumbas nitong sukat at distansya ng mundo
-          Makikita ang proporsyon ng isang yunit na panukat sa totoong sukat at distansya ng mga lugar sa mundo
-           
3 Ibat-ibang Paraan ng Pagsulat ng Iskala
1.       Iskalang  graphic
2.       Iskalang verbal
3.       Iskalang fractional
Iskalang Graphic –isang bar scale na parang ruler
-          Ginagamit o ipinahahayag ito sa kilometro o milya
Iskalang Verbal –tumutukoy sa ugnayang nakasulat o ipinahahayag sa salita at hindi
sa numero o pigura (figure)
Iskalang Fractional –tumutukoy sa ratio o tumbasan
-          Ibig sabihin, ang bawat yunit ng panukat sa mapa ay may katumbas na bilang ng yunit sa ibabaw ng mundo
Mapa –ginagamit upang malaman ang wika, populasyon, klima, likas na yaman at mga pang-kat etniko, mga hangganan ng lugar at iba pa.

Ibat- Ibang Uri ng Mapa
1.       Mapang Pulitikal (Political Map)
2.       Mapang Pampopulasyon (Population Map)
3.       Mapang Pangkabuhayan (Economic Map)
4.       Mapang Pangkalsada (Road Map)
5.       Mapang Pangklima (Climate Map)
6.       Mapang Pangwika (Language Map)

Mapang Pulitikal (Political Map) –makikita rito ang dibisyong panrehiyon ng isang bansa
Mapang Pampopulasyon (Population Map) –ay nagpapakita kung gaano karami ang mga tao sa bawat rehiyon o lalawigan ng isang bansa.
Mapang Pangkabuhayan (Economic Map) –ay isang uri ng mapa na nagpapakita ng mga produkto, mga negosyo, at iba pang mga gawain o bagay na may kaugnayan sa ekonomiya ng isang bansa o lugar.
Mapang Pangkalsada (Road Map) –ipinakikita nito ang pangalan ng mga malalaking kalsada at ibat ibang mga daanan, interseksyon at ang ruta ng riles ng tren.
Mapang Pangklima (Climate map) –nagpapakita ng umiiral na klima at panahon sa isang bansa o lugar.
Mapang Pangwika (Language map) –ginagamit upang malaman ang nais na wika
Cartography –tawag sa paggagawa ng mapa
-          Nagsimula ang paggawa ng mapa sa mga sinaunang Greek
-          Nanguna si Ptolemy
Ptolemy –isang Greek geographer at astronomer, na nabuhay noong 150 B.C.E.


ARALIN 4 KAUGNAYAN NG KLIMA SA LOKASYON AT MGA SALIK PANGHEOGRAPIYA
Klima –tumutukoy sa kainamang (average) kondisyon ng atmospera na tipikal sa
malalaking bahagi ng rehiyon samatagal na panahon

                                Ibat-Ibang Panahon
-          Tag-araw
-          Tag-ulan
-          Taglamig
-          Tagsibol
Panahon o Season –tumutukoy sa mahaba-habang kondisyon o timplada ng atmosphere
Panahon o Weather –ay ang pansamantalang kalagayan ng atmosphere na nararanasan bawat araw.
Low Latitude –tawag sa rehiyon sa pagitan ng Tropic of Cancer at Tropic of Caricorn
-          Tawag din dito ay Tropical Region o Rehiyong Tropikal
-          Tag-init at tag-ulan ang panahon
Middle Latitude o Gitnang latitude –mula tropic of cancer hanggang Arctic Circle
-          Mula tropic of Capricorn hanggang Antarctic circle
-          Tag-sibol, taglagas, taglamig, at tag-araw ang panahon
High Latitude –mula sa arctic circle hanggang north pole at Antarctic Circle hanggang South pole
-          Tinatawag ding Polar Region
 Dalawang Uri ng Galaw ng Mundo
1.       Ang pag-ikot sa sariling aksis(axis)o rotasyon (rotation) na nagdudulot ng gabi at araw.
2.       Ang pagligid o revolution nito sa araw sa loob ng isang taon.
-          Umiikot sa kanyang axis ang mundo nang minsan bawat 24 na oras o sa loob ng isang araw .
-          Ang pagligid ng mundo sa araw ay umaabot sa 365 ¼ na araw o isang taon.
-          Ang paggalaw ng mundo ang dahilan ng pagkakaroon ng ibat ibang panahon.
Spring o Vernal Equinox sa Northern Hemisphere –tuwing Marso 21-21, makikita na tuwid ang sinag ng araw sa kahabaan ng equator
-          Magkapareho ang haba ng araw at gabi
-          12 oras sa araw at 12 oras sa gabi
-          24 oras sa isang araw
Equinox –pantay na oras sa gabi at araw
Summer Solstice –tuwing hunyo 21 o 22, nagaganap ang pinakamahabang araw at pinakamaikling gabi
Solstice –pagtigil ng araw
Land of the midnight sun –bansa sa southern hemisphere na nakararanas ng sikat ng araw sa buong 24 oras tulad ng Norway
Fall o Autumnal Equinox –tuwing September 22 o 23 sa Northern Hemisphere, isang equinox ang nagaganap; pantay na muli ang oras sa araw at gabi.
Winter Solstice –tuwing disyembre 21 o 22, nagaganap ang napakahabang gabi at napakaikling araw
Lokasyon –nagtatakda ng klima n gig bansa
Orbit –daang tinatalunton ng mundo habang umiikot sa araw
Agos ng karagatan o ocean current –ay nakakaapekto rin sa klima at panahon
Moonsoon –pana-panahong hangin


2 Sistema ng Moonsoon
1.       Timog kanluran o southwest monsoon o habagat
2.       Hilagang silangan o northeast monsoon o amihan
Perihelion –ang Orbit ay may bahagi o punto kung saan pinakamalapit ang mundo sa araw
Aphelion –may punto rin sa orbit na pinakamalayo ang mundo sa araw


                ARALIN 5 KAUGNAYAN NG KLIMA AT PANAHON SA PAMUMUHAY NGMGA TAO SA
PILIPINAS
                                Pilipinas –ay nasa pagitan ng 116o 00’ hanggang 127o 00’ silangang longitude at 4o23’
                                                Hanggang 21o 25’ hilagang latitude
                               
Lokasyong Relative O Bisinal
                                                -silangang –makikita ang Philippine sea at pacific ocean
                                                -kanluran –south china sea, mga bansang Cambodia at Vietnam
                                                -hilaga –bashi channel at Taiwan
                                                -timog –celebes sea at Indonesia

Apat na Tipo ng Panahon sa Pilipinas
a.       (Tipo 1) –may dalawang uri ng panahon, ang tag-araw at tag-ulan
-          Disyembre hanggang Mayo ay tuyo
-          Tag ulan sa Hunyo hanggang Nobyembre
b.      (Tipo 2) –sagana sa ulan, halos walang tuyong panahon sa mga lugar na may ganitong klima
c.       (Tipo 3) –may maikling tag-araw mula Nobyembre hanggang Abril at tag-ulan na sa buong taon
d.      (Tipo 4) –maulang panahon na laganap sa buong taon
8,000 o higit pa –uri o species ng mga namumulaklak na mga halaman ang matatagpuan sa Pilipinas
1,000 –uri ng pako (ferns)
800 –uri ng mga orkidyas

Ibat- Ibang Uri ng Puno sa Pilipinas
-          Ipil
-          Dao
-          Mulawin o molave
-          Yakal
-          Narra –pangunahing pinagkukunan ng tabla
-          Lauan
-          Nigapi
-          Tangili
-          Katmon
-          Niyog
Paghahayupan –pinagkukunan ng hayop na gamit sa pagsasaka tulad ng mga kalabaw at baka
-          Pinagkukunan din ng karne at gatas
-          Pagrarantso ng baka
-          Pagbababuyan
-          Pagmamanukan
Palaisdaan –nagpaparami ng mga sugpo at ibat – ibang uri ng isda na nakatutulong sa pagpapaunlad ng kabuhayan ng mga pamilyang pilipino
*Ang klima ng Pilipinas ay akma sa mga amphibian o mga hayop na maaring mabuhay sa lupa at tubig tulad ng mga palaka, salamander, atbp.
100 uri ng ibat-ibang uri ng reptiles tulad ng pagong, ahas, buwaya at mga lizard

2 bagong species o uri ng hayop
                                                Colasisi –ang makulay na loro
                                                Apomys Camiguinensis –isang daga na may malalaking mata at tainga
YUNIT II PAMBANSANG PAGKAKAISA

                ARALIN 6 ANG PAGLIKHA SA MGA REHIYON SA PILIPINAS
                                7,107 pulo –kapuluang bumubuo sa Pilipinas
                                Kamaynilaan o Metro Manila-sentro ng Pilipinas
                                Pambansang Punong Rehiyon(National Capital Region o NCR) –binubuo ng 16
lungsod at isang bayan.

                                Mga Kabilang Na Lungsod
-          Maynila
-          Quezon
-          Caloocan
-          Pasay
-          Las Pinas
-          Makati
-          Mandaluyong
-          Muntinlupa
-          Marikina
-          Paranaque
-          Pasig
-          Malabon
-          Navotas
-          Taguig
-          San juan
-          Valenzuela
                                Pateros –natitirang bayan
                                Rehiyon –ay konsepto sa heograpiya na tumutukoy sa bahagi ng daigdig o ng isang                                           bansa na may magkakatulad na katangiang pisikal
Rehiyonalisasyon –o pagbubuo ng mga rehiyon ng bansa sa pagpasa ng Presidential                        Decree No. 1 o Integrated Reorganization Plan
Setyembre 24, 1972 –nilagdaan ni  Pangulong Ferdinad E. Marcos ang Presidential                            Decree No.1
Saligang Batas ng 1987 –nilikha ang dalawa pang rehiyon
                Autonomous Region In Muslim Mindanao(ARMM)
                Cordillera Administrative Region(CAR)

ARALIN 7 MGA REHIYON SA HILAGA AT GITNANG LUZON

Tatlong Rehiyon Sa Hilaga At Gitnang Luzon
                Rehiyon 1(Ilocos)
                Rehiyon 2(Cagayan Valley)
                Rehiyon 3(Gitnang Luzon)
Rehiyong Ilocos –ay matatagpuan sa Hilagang-kanlurang bahagi ng Luzon

Apat Na Baybaying Lalawigan
-          Ilocos Norte
-          Ilocos Sur
-          La Union
-          Pangasinan
13,012.6kk –kabuuang sukat ng rehiyon

Panahong Nararanasan Sa Rehiyon
Tuyo (dry) –mula Nobyembre hanggang Abril
Basa(wet) –mula Mayo hanggang Oktubre
Lingayen Gulf –isa sa mga pinakaproduktibong pangisdaan sa bansa
Virginia Tobacco –ang pinakatanyag na produktong komersyal ng rehiyon
“Distrito ng Meztiso” –ang bahaging ito ng Vigan sapagkat dito nanirahan noon ang  mayayamang mestizong Tsino   
Lambak ng Cagayan o Cagayan Valley –matatagpuan sa hilagang-silangan ng
Luzon
                                Bulubunduking Caraballo –ang nagdurugtong sa Sierra Madre sa silangan at
sa Cordillera Sentral sa kanluran
                               
Limang Lalawigang Bumubuo Sa Rehiyon
                                                Batanes
                                                Cagayan
                                                Isabela
Nueva Vizcaya
Quirino
28,228.8kk –kabuuang sukat ng rehiyon
Cagayan River –ang pinakamahabang ilog sa Pilipinas
Cagayan Valley –ay biniyayaan ng lupang alluvial o lupaing nadeposituhan ng                                      buhangin at putik dulot ng umaagos na ilog, sapa,at mga katulad na anyong                                  tubig.
Gitnang Luzon –ay nasa pagitan ng rehiyon 1 at 2 sa hilaga at ng NCR sa timog

Dalawang Dibisyong Heograpikal
Kanlurang Cordillera
Gitnang Kapatagan
Mt. Arayat –matatagpuan sa Pampanga na may taas na 1,026 metro o 3,366
Talampakan

Pangunahing Ilog Sa Gitnang Luzon
Angat River
Pampanga River
Tarlac River
Orani River
Gitnang Luzon –kilala bilang Rice Granary of the Philippines sapagkat ito ang
pangunahing tagatustos ng bigas sa bansa




                ARALIN 8 ANG CORDILLERA ADMINISTRATIVE REGION AT NATIONAL CAPITAL REGION
                                Cordillera Administrative Region –tahanan ng mga Igorot
                                Igorot –ay isang kolektibong katawagan sa mga mamamayan ng Gran Cordillera
Central o Cordillera
                                Cordillera Administrative Region –ay nasa pagitan ng Rehiyon 1 at 2 sa hilagang
Luzon

                                Anim Na Lalawigan
                                                Abra
                                                Apayao
                                                Benguet
                                                Kalinga
                                                Ifugao
                                                Mountain Province
                                19,422kk  -kabuuang sukat ng rehiyon
                                Mt.Pulag –ang pangalawa sa pinakamataas na bundok sa Pilipinas
                Baguio City – ang paboritong bakasyunan ng mga turista sa hilagang Luzon, lalo na sa
panahon ng tag-araw dahil sa malamig na panahon nito.
                                Philippine Military Academy (PMA) –pangunahing paaralang military na nagsasanay
sa mga opisyal ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas
Pambansang Punong Rehiyon o National Capital Region(NCR) –ay kilala rin sa tawag
na Metropolitan Manila



                                Tatlong Katangiang Heograpikang Pisikal Ng NCR
                                                Manila Bay
                                                Off-shore area
                                                Marikina Valley
                                NCR –ang sentro ng mga gawaing pulitikal, pangkabuhayan, edukasyunal at cultural
ng bansa.

                 
               ARALIN 9 CALABARZON, MIMAPORA, AT BICOL
CALABARZON at MIMAROPA – ay nagmula sa pangalan ng mga lalawigang kabilang dito
CALABARZON –ay binubuo ng limang lalawigan –Cavite, Laguna, Batangas, Rizal at Quezon
                                Calamba –sentro ng rehiyon ng CALABARZON
                                Rehiyon (IV-A) o CALABARZON – matatagpuan sa timog-kanlurang Luzon
                                Mt.Makiling –ay nasa pagitan ng Laguna at Batangas

                                Iba Pang Bulkan
                                                Batulao
                                                Magunding
                                                Cristobal
                                                Taal
                                Taal Volcano –pinakaaktibong bulkan sa Batangas, nasa gitna ito ng Taal Lake
                                Rehiyon IV-B o MIMAROPA –ay binubuo ng limang lalawigan –Occidental Mindoro,
Oriental Mindoro, Marinduque, Romblon, at Palawan
                                Pulo ng Mindoro –ay nasa timog-kanlurang baybayin ng Luzon
                                Mt. Halcon –isa sa mga  pinakamataas na bundok sa Pilipinas
                                Pulo ng Marinduque –ay nasa pagitan ng dulong timog ng Quezon at Mindoro

                                Tatlong Pangunahing Pulo sa Romblon
                                                Tablas
                                                Romblon
                                                Sibuyan
                                Palawan –panlima sa pinakamalaking  pulo sa Pilipinas
                                Rehiyong Bicol –ay matatagpuan sa timog-silangang dulo ng Luzon

                                 
               ARALIN 10 MGA REHIYON SA VISAYAS
                                Kanlurang Visayas –ay isa sa mga pinakamayamang rehiyon sa Pilipinas

                                Anim Na Lalawigan
                                                Aklan
                                                Antique
                                                Capiz
                                                Iloilo
                                                Negros occidental
                                                Guimaras
                                Guimaras –ay isang pulong lalawigan
                                Negros Occidental –ay may makikitid na baybayin sa pakanluran ng pulo
                                Mt.Kanlaon –sa silangan ang hangganan ng Negros Occidental at Negros Oriental
                                Gitnang Visayas –ay matatagpuan sa gitna ng kapuluan ng Pilipinas
                                Mt.Amicay ang makikita sa lalawigan ng Bohol
                                Negros Oriental –ay nalalatagan ng mga burol, talampas, at matayog na mga bundok
tulad ng Cuernos de Negros
                                Estratihiko –ang lokasyon ng Gitnang Visayas
                                Silangang Visayas –ay binubuo ng anim na lalawigan –northern Samar, Samar,
Eastern Samar, Biliran, Leyte, at Southern Leyte
                                San Juanico Bridge –nag-uugnay sa mga pulo ng Samar at Leyte

                                Hangganan Ng Rehiyon
                                                Bicol Peninsula sa hilaga
                                                Surigao del Norte sa timog
                                                Masbate,Visayan sea
                                                Camotes Sea sa kanluran
                                                Pacific Ocean sa silangan

                                Mga Kilalang Lugar Sa Rehiyon
                                                Price mansion
                                                MacArthur’s Landing Site
                                                Sto. Nino Shrine
                                                Heritage Museum
                                                Buddhist Temple




               ARALIN 11 ZAMBOANGA PENINSULA, HILAGANG MINDANAO, AT DAVAO
                                Tangway ng Zamboanga o Zamboanga Peninsula –ang rehiyon na matatagpuan sa
kanluran ng Mindanao
                                Quipit  Peak –matatagpuan sa Zamboanga Sibugay
                                Mt. Taquite –ang taas ay umaabot sa 427 metro

                                Nakapalibot Sa Pulo
                                                Negros Oriental at pulo ng Siquijor sa hilaga
                                                Moro Gulf sa timog
                                                Sulu Sea sa kanluran
                                                Lalawigan ng Misamis Occidental at Lanao del Norte sa silangan
                                Hilagang Mindanao –ay isa sa mga rehiyon sa bansa na sagana sa mga likas na
yaman
                                Binubuo ng mga lalawigan ng:Misamis Occidental,Misamis Oriental,Lanao del Norte,
Bukidnon, at pulo ng Camiguin
                                Mt. Hibok-Hibok –pinakaaktibong bulkan sa pulo
                                Kaamulan –ay isang pista tuwing Pebrero kung saan itinatanghal ang kultura ng
pitong pangka-etniko ng Bukidnon tulad ng Talaandig at Manobo
                                Davao –matatagpuan sa timog-silangang bahagi ng Mindanao
                                Binubuo ng: Davao, Davao del Sur, Davao Oriental, at Compostela Valley
                                1998 –nilikha ang lalawigan ng Compostela Valley sa rehiyong ito.
                                Mt. Diwata – matatagpuan sa rehiyon ng Davao
                                Philippine Eagle Center –kumakalinga sa may 19 na Philippine eagle at iba pang ibon
at hayop
                                Aliwagwag Falls – matatagpuan sa Davao Oriental na 338 metro ang taas at
kinikilalang pinakamataas na talon sa Pilipinas


                  ARALIN 12 SOCCSKSARGEN, CARAGA, AT ARRM
                                SOCCSKSARGEN –ito ay dating Gitnang Mindanao
                                ARMM –ang tanging rehiyon sa Pilipinas na pinagkalooban ng awtonomiya
                                Koronadal City –sentro ng rehiyon
                                Sultan Kudarat –ay nasa pagitan ng South Cotabato sa timog at Maguindanao sa
hilaga
                                Caraga –matatagpuan sa silangang bahagi ng Mindanao
                                Southern Leyte sa hilaga
                                Rehiyong XI sa timog
                                Pacific Ocean sa silangan
                                Lalawigan ng Misamis Oriental at Bukidnon sa kanluran
                                Dinagat Islands –ang pinakabagong lalawigan na nilikha noong 2006
                                Butuan City – sentro ng rehiyon
                                “Caraga” –nagmula sa katagang calagan
                                Calagan –nagmula sa katagang calag na nangangahulugang “kaluluwa” o “ispiritu”
                                Agusan del Norte – ay napapalibutan ng Surigao del Norte sa hilaga at ng Surigao del
Sur sa silangan
                                Surigao del Norte –ay nasa silangang baybayin ng Mindanao
                                Autonomous Region in Muslim Mindanao(ARMM) –ay sumasaklaw sa mga lalawigan
ng Lanao del Sur,Maguindanao, Sulu, Tawi-Tawi, at Basilan
                                Lanao del Sur at ang Maguindanao –ay nasa kalupaan ng Mindanao
                                Republic Act 6734 ng 1989 –ang batas na bumuo sa ARMM, ang Cotabato City  bilang
sentro ng rehiyon
                                Lanao del Sur –ay nasa isang talampas
                                Maguindanao –ay nasa pagitan ng North Cotabato at Sultan Kudarat
                                Kapuluan ng Sulu –binubuo ng 2600 na mga pulo at ito ay nasa pagitan ng Sulu Sea
sa hilaga at Celebes Sea sa timog
                                Pulong lalawigan ng Basilan –ay nasa timog-kanlurang bahagi ng Pilipinas.
                                Basilan Peak –pinakamataas na bulkan sa 20 bulkan sa Basilan at may taas na 971
metro.
                               
               ARALIN 13 PAG-AASAHAN NG MGA REHIYON
                                Topograpiya ng Pilipinas – ay itinuturing na mabundok o bulubundukin at may mga
rehiyon na may mayayabong na gubat na pinagkukunan ng mga produktong
gubat

                                Halimbawa Ng Espesyalisasyon
                                Gitnang Luzon o Rehiyon III – kilala sa produksyon ng palay
                                Silangang Visayas o Rehiyon VIII at ang Bicol o Rehiyon V –ang mga pangunahing
tagapag-ani ng abaka
                                Negros Occidental,at Negros Oriental at Iloilo(rehiyon VI at VII) –kilala sa produksyon
sa asukal
                                Espesyalisasyon –dahil dito, tinutustusan ng natatanging produkto ng rehiyon ang
pangangailangan ng iba pang rehiyon
                                Tinapahan Festival –ipinagdiriwang tuwing Abril at Mayo sa Lemery, Batangas
                                Tinapa –isa sa pinakapaboritong ulam ng Pilipino
                                 Tuna Festival –ipinagdiriwang tuwing unang linggo ng Setyembre sa South Cotabato
                                Pineapple Festival o Pilipinyahan –ipinagdiriwang sa Tagaytay tuwing Mayo
                                Lanzones Festival –ipinagdiriwang ito tuwing ikatlong linggo ng Oktubre sa Camiguin
                                Camiguin –matatagpuan sa hilagang Mindanao na isang hugis peras na pulo
                                Bangus Festival – nangunguna ang Dagupan City sa pagdiriwang nito tuwing Abril
                                Bangus Dagupan –kilala sa maraming pamilihan
                                Panagbenga Festival –ipinagdiriwang sa Baguio tuwing Pebrero
                                Baguio City –isang talampas na may taas na 1,400 metro
                                Pili Festival –ipinagdiriwang tuwing Hunyo sa Sorsogon
                                Pili –itinatanim ang punong ito sa maraming lugar sa rehiyon
                                Majestic tree –ang tawag sa pili sapagkat may gamit komersyal, industriyal, at
nutrisyunal.
                                Pagpapalitan ng mga produkto –ay isang halimbawa ng pag-aasahan ng mga rehiyon
                                  

1

View comments

    Loading